هونەری شانۆ(2/2)
![هونەری شانۆ(2/2)](https://gulanmedia.com/public/images/posts/20220621140315_original_34.jpg )
شارستانیەتی ڕۆم كەوتە بن كاریگەریی میراتی شارستانیەتی گریكەوە، هونەری شانۆیان زیندوو ڕاگرت، ئەگەرچی لەم هونەرەدا نەگەیشتنە ئاستی گریك، بەڵام سینیكا و بلاوتۆس، وەك دوو دەقنووسی ڕۆم، لە پاش سەدەی شازدەم، كاریگەرییەكی گەورەیان بەسەر زیندوو بوونەوەی هونەری دراماوە هەبوو. لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی پیرۆزی ڕۆم و باڵادەستیی كڵیسەدا، شانۆ زۆر پاشەكشەی كرد، پاشان چووە بن باڵی كڵیسە و بابەتی ئایینەوە، لە سەردەمی ڕێنیسانس (ڕاپەڕین و بووژانەوەی ئەوروپا)دا، هێدی هێدی شانۆ لە بن چەتری كڵیسە دوور كەوتەوە، كەوتە بن كاریگەریی هزر و فەلسەفە و زانستەوە.
تاریق كارێزی
هونەر یەكێكە لە نیشانەكانی هەر نەتەوەیەكی زیندوو، هەرچەندی هونەر لە ژیانی نەتەوەدا ئامادە و چالاك بێت، ئەوە نیشانەی گەشە و پێشكەوتنی نەتەوەیە. گەشە كردن و بووژانەوەی شانۆ وەك هونەرێكی سەرەكیی بەرەی مرۆڤایەتی، نیشانەی زیندوویی و پێشكەوتنی نەتەوەیە. ئەم هونەرە لە چەندین ئاستدا نەخشی كاریگەری لە ژیانی خەڵكدا هەیە. چێژ و چەشە، هزر و بیركردنەوە، ڕەخنە و بەهای بەرز، جوانی و هەستی بەرز، هەموو ئەمانە بەشێكن لەو بەهاگەلەی چاوەڕوان دەكرێت لە نێو گەلدا ببن بە پەیامی هونەری شانۆ. ڕشتەیەك هونەر لە ئامێزی شانۆدا كۆ دەبنەوە، لە نموونەی دیكۆر، مووزیك، جل و بەرگ، دەقی وێژە، بیناسازی. هۆڵی شانۆ هەوارگەیەكە لە هەوارگەكانی هونەر، ڕووبەرێكی دەگمەنە بۆ پیشاندانی هونەر.
بە شێوەیەكی نەریتی، توخمەكانی شانۆ دابەش دەبنە سەر:
-هۆڵی شانۆ، بریتییە لە تەختەی شانۆ، كورسی و شوێن دانیشتنی بینەران، شوێنی هاتنە ژوور و چوونە دەر و پشوودان.
-تەختەی شانۆ، وەك بەشێك لە هۆڵی شانۆ، جێ و ڕووبەری نمایش كردنی شانۆنامەیە، سەرزەمینی دەركەوتنی ئەكتەرە لە كاتی پێشكەش كردنی نمایشدا.
-كاراكتەر، دابەش دەبێتە سەر دەرهێنەر، ئەكتەر، بەرهەمهێنەر، بینەر.
-دیكۆر، ئەو وێنە و دیمەنانەن، كە كەش و ژینگەی دەقی درامایەكەی بە نواندن تێیدا بەرجەستە دەكرێت.
![هونەری شانۆ(2/2)](https://gulanmedia.com/public/images/posts/20220621140338_big_770x552_25.jpg )
بۆ ئەوەی نمایشێكی سەركەوتووی شانۆ پێشكەش بكرێت، زۆر گرنگە بە درێژایی كاتی نمایشەكە، هەست و هۆش و گۆشی بینەر بە لای خۆیدا ببات، ڕاستەوخۆ ژینگە و ڕایەڵێكی كاریگەر و گونجاوی زیندوو، لە نێوانی ئەكتەر و بینەر ڕووبەڕوو بەدی بێت. دەرفەتی هەڵەی تێدا نییە، بۆیە نمایشی شانۆیی دەبێت تۆكمە و بەهێز و گوڕ و تینەوە، پیشانی بینەر بدرێت، دەرفەتی هەڵە و چەوتیی تێدا نەبێت. بەدەست هێنانی كاردانەوە و بە دەنگەوە هاتنی ڕاستەوخۆ بۆ نمایشی شانۆیی، مەرجی سەرەكیی هونەری شانۆیە. پێویستە ڕایەڵی (نووسەر- دەرهێنەر- ئەكتەر)، هاوشان لەگەڵ هاوكارانی دیكەی نمایش، تەواوی توانای خۆیان بخەنە گەڕ بۆ بەدەست هێنانی خۆشی و سەرسامیی بینەر. كولتوور و بەهای بەرز و بەرچاو ڕوونی و چێژ و چەشە و خۆشی، بە هەوادارانی شانۆ بدرێت.
![هونەری شانۆ(2/2)](https://gulanmedia.com/public/images/posts/20220621140402_big_770x552_47.jpg )
لە ڕووی پەرۆشییەوە، نووسەر و توێژەری گەلانی نائەوروپی زۆر جار گوتوویانە، هونەری شانۆش لە نێو میراتی شارستانیی ئەوانیشدا هەیە. ئەم قسەیە دەرهەق بە میراتی شارستانیی كوردیش گوتراوە. لە ڕوانگەی منەوە، شانۆ وەك ڕواڵەتێكی شارستانیەتی ئەم سەردەمە، بەو چەشنەی ئەمڕۆ لە ناوەندەكانی خوێندنی ئەكادیمی دەخوێندرێت، بە هەمان شێوە وەك هونەرێكی باو لە نێو وڵاتی ئێمە و تەواوی وڵاتانی دنیا پێشكەش دەكرێت، ڕیشەكەی بۆ شارستانیەتی ئەوروپای دوای ڕێنیسانس و شۆڕشی پیشەسازی دەگەڕێتەوە، لەوێشەوە بۆ سەردەمی گریك، گەلی داهێنەری شانۆ، دەگەڕێتەوە. قبووڵ كردنی ئەم ڕاستییەش، نە نەنگییە نە كەم و كوڕی.
ئێمەی كورد و گەلانی دیكەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لەگەڵ بەریەك كەوتنمان لەگەڵ شارستانیەتی ئەوروپا (ڕۆژاوا)، زۆربەی ڕواڵەت و سیماكانی ئەو شارستانیەتەمان وەرگرت. دیارە ئەمانەشمان وەك شتی دڵگیر و بەسوود زانیوە، بۆیە وەرمان گرتوون و دەیانكەین بە بەشێك لە كولتوور و میراتی خۆمان. بەم جۆرە لە سەرەتای سەدەی بیستەمەوە، لە نێو كوردیشدا هونەری شانۆ پەیدا بوو.
![هونەری شانۆ(2/2)](https://gulanmedia.com/public/images/posts/20220621140423_big_770x552_12.jpg )
![هونەری شانۆ(2/2)](https://gulanmedia.com/public/images/posts/20220621140448_big_770x552_31.jpg )