Seredana Serok Barzanî Ji Bo Turkiya, Têgeheştinek Nû Navbera Enkere û Hewlêrê Da
![Seredana Serok Barzanî Ji Bo Turkiya, Têgeheştinek Nû Navbera Enkere û Hewlêrê Da](https://gulanmedia.com/public/old_images/reports/serok-ardugan.jpg )
Takrewiya Malikî Turkiya Jî Bêzar Kiriye
Turkiya wek dewleteka mezina navçeyê (Regional super power) û endamê hevpeymaniya Etlesî rolekî karîger û giring li ser temama peywendiyê nêvdewletî yên navçeyê heye, herêma Kurdistanê jî ku beşekê giringê ew navçeya aloze lewra çi goman têda tuneye ku di hemû dîdar û kombûnên navbera serok Barzanî û serok wezîran û serok komarê Turkiya temama wan pirsan tên ber bas û axaftinê, sebaret bi giringiya kombûnên navbera serok Barzanî û serok wezîrên Turkiya, me pirsyar ji pirofîsor Veysele Eyhan vekolera bilinda siyaseta rojhelata naverast li şîretgeha Osrem (OSRAM) kir û sebaret bi giringiya seredana serok Barzanî bi vî rengî bo Gulan axift: (Bi min be ev seredana serok Barzanî seredanek dîrokî ye, çûnkî kêş û nakokiyên malikî li pêş e û di heman dem da kêşa Sûriya bi şêweyekî pir karîgerane kartêkirin li ser herdu aliyan (Turkiya û Herêma Kurdistanê) kiriye, herweha em dikarin herdu aliya Turkiya û Herêma Kurdistanê bi hevpeymanên rojava li navçeyê bi navbikin, lewra ez dikarim bêjim ev du aliyane dikarin bi hev re li ser kêşeyan gotûbêjê bikin û bi hev re çareseriyê bo wan kêşeyan peydabikin, ji ber ku kêş hevbeşin di navbera herdu aliyan de, her bû nimûne niha Malikî bi temamî berev takrewiya milî ve diçe û hemû desthelat jî di destê xwe de girtine, ev jî pirsgirêkeke ne Barzanî qebûl dike û ne di berjewendiya dewleta Turkiya daye ku Malikî bi vî rengî reftarê bike, di heman dem da sebaret Sûryayê jî metirsiya vêketina şerekî li wir heye, ev şer jî ji bo Turkiya û Barzanî wek hev e, lewra ez vê seredanê wek têgeheştinek hevbeş li ser pirsên hevbeş di navbera wan de dibînim. Paş helbijartinên Iraqê bo me diyar bû ku Iraq ne welateke ku tenê giropek yan welatek bikare kar têda bike, ji ber ku welateke di nav xwe da dabeşbûyiye, lewra Turkiya bi tenê nikare siyaseta welatekî wek Iraqê rêkbixe û çêbike, belê di heman dem de Iran û giropên şî’eyan jî nikarin ew siyaseta ku dixwazin bi tenê bi ser Iraqê bisepînin, Lewra ji min e ku di gel van seredanan Turkiya carek din ev peymane gehandiye. Her wek em zanin Malikî çendîn ronkirinên bi hêz li hember Turkiyayê hebûn ku pêwîste Turkiya carek din destê xwe neke nav siyaseta navxwe ya Iraqê de û xwe jê dûrbike, belê gereke em vê jî bêjin ku çi welat li derdora Iraqê nemane ku dest di siyaseta Iraqê wernedane her ji Iranê û ta bi Sûriyê hemûyan hewla zêdekirina biwar û karîgeriya xwe didin li qada siyasiya Iraqê, a li vir Turkiya li gel Kurd û Erebên Sune wê peyamê digehî ne ku destberdarê siyaseta Iraqê nabe û helwîsta xwe li hember rewta pêşvehatên qada siyasiya Iraqê disepîne û jê nagere pêşhatek dijî qazanca Turkiya li wir rûbide).
Stratîjiyeta Hikûmeta Turkiya û Çareseriya Kêşa Kurd Li Turkiya
Stratîjiyeta nû a hikûmeta Turkiya bi wî şêweyî ye ku bi şêwazê diyalog û aştiyane çareseriyekê ji kêşa Kurd re bibîne, serok Barzanî jî her demekê ew ragehandiye ku ew piştevaniyê li siyaseta aştîxwazane ji bo çareseriya kêşa kurd û hemû kêşeyan dike sebaret bi vê yekê Hakan Tehmaz di dirêjiya axaftina xwe da bo Gulan bi vî rengî basî helwîsta serok Barzanî kir û got: (her ji sala 2000î ve Barzanî helwîstek giştgir li hember pirsa kurd li Turkiya heye ev jî pêktê ji rêçareya aştiyane û bê tundûtîjî û wergrtina mafê bingehîn a kurdan, berî niha jî Berêz Barzanî di dawî kombûn da bi rontrîn şêwe helwîstê xwe derxist ku çi ji serkirdên kurdan bi vî şêweyî helwîst wernegirtine ku ((ez piştevaniya çi rêçareyeke lawekî nakim û di çareserkirina pirsa kurdî da bi şêweyekî demokrasî ez piştevaniya gişt rêçareyan me)). Ew jî tekez kir ku pêwîste hêdî ev kêşeye bê çareserkirin, lewra ez di wê baweriyê da me ku Berêz rolekê giring di çareserkirina kêşa kurd li Turkiya da dibîne. Li navendekî bi vî şêweyî û li nav siyasetek peyrewkirî bi wî şêweyî hebûna birêz Barzanî di aliyê çareseriya kêşeyan û piştevanîkirina biserçûna vê heyamê bi şêweyek aştiyane rolekî giring dilîze, çûnkî hêdî kêşeya welatekî navçeyê ne tenê kêşa wî welatî ye, lê belê kêşa hemû welatên navçeyê ye, lewra bi ya min rolê hemû serkirdên navçeyê di seqamgîriya aştiyê û çareserkirina kêşeyan de pir giringe û hebûna ekterekê kurd jî di vî alî da ji bo helwêsta siyasiya kurd li navçeyê pir giringe, pêwîste Turkiya jî vê yekê zanibe ku kêşa kurd guhartin biserda hatiye û niha ne salên heftê û heştêyên sedsala çûyî ye).
Serdana Nêçîrvan Barzanî Ji Bo Turkiya
Bi hêzkirina Peywendiyên Aborî û Bazirganî
Seredana serketî ya serok Barzanî ji bo Turkiya bingeheke guncayî bo seredana serokê hikûmeta herêma Kurdistanê dirust dike lewra ji niha ve çavdêr weha dibînin ev seredana Nêçîrvan Barzanî jî ji bo Turkiya aliyekê din yê peywendiyên navbera Hewlêr û Enqere dubare dixe tevgerê, ku ew jî aliyê aborî û bazirganiye.
Sebaret bi vê seredanê profîsor Veysel Îhan di dirêjiya lêdwana xwe de ji bo Gulan ji bilî ku tekez li ser wê çendê kir ku beşek ji bernama Nêçîrvan Barzanî taybet dibe bi kêşên siyasî, belê beşek jî taybet dibe bi aliyê aborî û bazirganî, di vê barê da got:( demê em siyaseta birêz Nîçirvan Barzanî sekin em dibînin ku ew serkirdeyeke giringiyê bi aboriyê dide hum li navçeyê û hum jî li taqîkirinên siyasî yên xwe ku hertim bi vî şêweyî bûye. Xudanê siyaseteka abûrî ya cidî bûye lewra jî dubare bûna wî bi serokê hikûmetê cilekê ciwan tir li peywendiyên aborî dike. Birêz Nîçirvan Barzanî hewila pêşxistina peywendiyên aborî û ferekirina vî biwarî dide û zêdetir dûr hizirdike û ji min e paş çareserkirina van kêşeyan bi rêyek aştiyane pêşbîniya pêşveçûna aborî pêşketina navçeyê dike, Turkiya jî dikare di biwarê aborî da vekirinên cidîtir bike, peywendî bi şêweyekî du alî pir bilez tir bipêşdikeve bi rêya rêkeftinan, lewra niha bi serkirdatiya Nîçirvan Barzanî rêkeftinên nû û qazancên nû tên pêş, Nêçîrvan Barzanî xwe di xwe de cihê wî di nav parta wî da û di nav civakê jî da diyare, lewra bi bînîna Turkiya karkirin li gel kesatiyek ji vî curî pir asantir û çêtire).
Ev aliyê ku profîsor Veysel Îhan sebaret bi kesatiya Nêçîrvan Barzanî amaje pêkirî yeke ji taybetmendiyên wî berêzî ku xelkê omêdeka zor pê heye, di wî çarçovê da Hakan Tehmaz jî dibîne ku niha herdu alî Turkiya û herêma Kurdistanê ji rûyê aborî ve pêwîstiya wan pir bi hevdu heye, lewra têçaverêkirin peywendiyên aborî û bazirganî yên Turkiya pêngavên cidî berev pêşve biçe, di vê çarçovê da got: ( qazancê herdu aliyan Turkiya û Herêma Kurdistanê geheştiye astekê ku pêwîstî bi hevpeymanî û têgeheştineka zêdetir heye bi egerê weberhênan û peywendiyên aborî, lewra gereke wê jî bi aşker bêjim ku herdu alî pêwîstiya wan bi hevpeymantiyê heye bo qazancê hember, herweha ji ber ku Nêçîrvan Barzanî pêştir jî karî rolekî giring di peywendiyên navbera Turkiya û Herêma Kurdistanê da bibîne, lewra tê mezinde kirin ku rolekê pozetîv bilîze, hêdî Turkiya wek peywendiya navbera du cîran û du dewletan reftarê li gel Herêma Kurdistanê dike win bi xwe jî dizanin ku peywendiyên nêvdewletî pêktên ji pewendiyê li ser qazancê pinyatdanayî, lewra bi ya min Turkiya jî vê bi delîve dizane û hizrê li qazanca xwe dike ku di kêlekê da cîranekî kurd heye, ez dixwazim vê jî bêjim ku hêdî egerê wê çendê nemaye ku peywendiyên navbera Turkiya û Herêma Kurdistanê wek berê lê were, her çende giropeke kêm a netewe perestan her li ser boçûna û hizra xwe ya berê ne, belê ev e tiştekî bê berambere û çi nirxek tuneye heta di astê hikûmetê da jî di vî alî da gereke Turkiya çavan veke ji ber ku Kurdistanê sîstemeka birêvebirinê ya destûr î heye û demê serok Barzanî seredana Turkiya kirî wek serok dewletekê pêşwazî lê hat kirin, lewra gereke hizir kirin li hember Herêma Kurdistanê gorankariyek bingehîn biserda bê.
Veguhaztin ji K-Jêrî: Kalo Kalo