كلاسیكۆی ئەمریكا و ئێران . . . لە عێراقدا دەست پێدەكات و بە كۆتایی عێراق كۆتایی دێت
October 3, 2018
راپۆرتەکان
![كلاسیكۆی ئەمریكا و ئێران . . . لە عێراقدا دەست پێدەكات و بە كۆتایی عێراق كۆتایی دێت](https://gulanmedia.com/public/old_images/reports/maaa.gif )
خاڵی بەهێزی ئەمریكا لەم شەڕەیدا لەگەڵ ئێران، هێزی بازرگانی و هێزی ئاسمانییە، لە بەرامبەردا خاڵی بەهێزی ئێران بریتییە لە هێزی زەمینی كە توانای ئەوەی هەیە بە بێ شەڕ و لەسەر زەوی ئەو گۆرەپانە گونجاوە كە عێراقە كۆنتڕۆڵ بكات. كاریگەریی خاڵە بەهێزەكانی ئەمریكا (هێزی بارزگانی و هێزی ئاسمانی) لە كاتێكدا كاریگەری لەسەر ئاراستەی ئەم شەڕ و ململانێیە دەبێت كە ئەمریكا بە پێشنیارەكەی رووسیا قایل بێت و لە بەرامبەر كشانەوەی هێزەكانی ئێران لە سووریا گەمارۆ نەخاتە سەر فرۆشتنی نەوتی ئێران لە هەفتەی داهاتوودا، هەر بۆیە ئەگەر ئەمریكا هەر سوور بێت لەسەر ئەوەی لەم مانگەدا گەمارۆی فرۆشتنی نەوت لەسەر ئێران جێبەجێ بكات، ئەوا جیا لەوەی هێزی گەمارۆی بارزگانی كاریگەرییەكی ئەوتۆی لەسەر ئێران نابێت، لە هەمانكاتدا لە ئاسمانیشەوە بارودۆخی عێراقی پێ كۆنتڕۆڵ ناكرێت، لەبەرامبەردا و بەپێچەوانەوە خاڵە بەهێزەكەی ئێران كە بوونی هێزی زەمینییە لە عێراقدا، دەتوانێت بەبێ شەڕ ئەو گۆڕەپانە گونجاوەی شەڕەكە لەسەر زەوی كۆنتڕۆڵ بكات و، ئەمریكا ئەو شەڕە دەدۆڕێنێت كە خۆی ناوی لێناوە: «شەڕی عێراق» و هەر خۆشیان دەڵێن لە ماوەی 15 ساڵی رابردوودا نزیكەی 7 ترلیۆن دۆلاریان لەو شەڕەدا خەرجكردووە، ئەمە بێجگە لەوەی زیاتر لە 5000 سەربازیان لێ كوژاراوە و زیاتر لە 50 هەزار سەربازیشیان لێ بریندار بووە.
ئەمریكییەكان لەگەڵ ئەوەی زۆر بە ئاشكراو راشكاوی بانگەشە بۆ تیۆرەكەی میكافیلی ناكەن بەوەی (ئامانج پاكانە بۆ هەر ئامرازێك دەكات كە پەنای بۆ دەبرێت)، بەڵام لەدوای دەستپێكردنی شەڕی سارد بۆ ململانێتی لەگەڵ یەكێتی سۆڤیەتی پێشان، بە موو لە تیۆرەكەی میكافیلی لایان نەداوە و لە هەر شوێنێك بۆیان گونجا بێت لە چوارچێوەی (سیاسەتی هەنگاو بە هەنگاو و شەڕی بەوەكالەتدا) زۆر بە باشی و بۆ بەدەستهێنانی ئامانجەكانیان پاكانەیان بۆ هەموو ئەو شێواز و ئامرازانە هەبووە كە پەنایان بۆ بردووە، لەكاتێكیشدا ئامانجەكەیان بەدینەهاتبێت، ئەوا بەرژەوەندییەكانیان وای خواستووە كە دان بە دۆڕانی شەرەكەدا بنێن، بێگومان داننانی ئەمریكا بە شكست لە شەڕی ڤێتنامدا تەنیا نموونەی ئەم ستراتیژەی ئەمریكا نییە، بەڵكو پێش شكستی ڤێتنام لە پەنجاكانی سەدەی رابردوو و لە شەڕی كۆریادا، دەستی لە یەكپارچەیی كۆریا هەڵگرت و رازی بوو بەوەی كۆریای باشوور لەبەردەستی خۆی بێت و كۆریای باكووریش لەبەر دەستی سۆڤیەت بێت، هەروەها لە شەڕی داعشیشدا راشكاوانە دانی بەوەدانا كە لە شەڕی دژی داعش لە سووریا هیچی پێناكرێت و هیچی پێنابڕێت، بۆیە بە مانەوەی بەشار ئەسەد و جڵەوگیری رووسیا لە سووریا قایل بوو، ئەمریكا بەو نیازە بە كردەیی ئایندەی سووریای بۆ رووسیا بە جێهێشت، ئومێدی بەوە بوو كە جڵەوگێری سیاسەتی عێراق لە دوای شەڕی دژی داعش لەدەستی خۆیدا دەبێت، بەڵام كێشە گەورەكە ئەوەیە، ئێستا جڵەوگیری سیاسەتی عێراق بە كردەیی لە دەستی ئێراندایە و تەنیا لە راگەیاندنەكاندا باسی كاریگەریی سیاسەتی ئەمریكا لەعێراقدا دەكرێت.
ئەم بەراوردكارییە بۆ خاڵە بەهێزەكانی ئێران و ئەمریكا لەم شەڕ و ململانێیەی ئێستا لە عێراقدا بەڕێوە دەچێت، بەو مانایە نییە كە بڵێین: ئێران ئاستی سۆپەرپاوەری ئەمریكای بەزاندووە، یان لە بواری تەكنەلۆژیا و تەكنەلۆژیای سەربازی و رۆكێت و چەكی ئەتۆمیدا باڵادەستی بەسەر ئەمریكادا هەیە، بەپێچەوانەوە وەك جۆزیف نای لە كتێبی (ئایا سەدەی ئەمریكا بەسەر چوو . Is the American CenturyOver) وەڵامی دەداتەوە، هێشتاش پێنج یەكی ئابووریی جیهان (19-20%) لای ئەمریكایە، لە بواری تەكنەلۆژیاشدا، تەنیا ئاماژەكردن بۆ ( دۆڵی سلیكۆن - siliconvalley) بەسە بۆ ئەوەی بڵێن ئەمریكا باڵادەستی پڕۆگرامی تەكنەلۆژی بەسەر هەموو جیهاندا هەیە، بێگومان لە بواری سوپا و تەكنەلۆژیای سەربازیشدا هەتا دوسێ دەیەی دیكە هیچ كەس ناتوانێت ئەوە بڵێت كە سوپایەك لەم جیهانە دروست دەبێت، كە شان لە سوپا و تەكنەلۆژیای سەربازیی ئەمریكا بدات، بەڵام كێشەی گەورەی ئەمریكا لەسەرەتای سەدەی بیست و یەكەوە هەتا ئێستا ئەوەیە كە دەتوانێت بەو ئیمكانیەتە گەورەیەی لەبەردەستیەتی لە هەموو شوێنێكی ئەم جیهانە كێشەی گەورە و ئاڵۆز دروست بكات، بەڵام سادەترین كێشەی پێ چارەسەر نەكراوە، لەمبارەوە ئەگەر سەرنج لە هەردوو شەڕی عێراق و ئەفغانستان بدەین، دەبینین ئەمریكا لە رووی سەربازییەوە بە ماوەیەكی زۆر كورت توانی هەردوو رژێمی ( تاڵیبان و بەعس) لە عێراق و ئەفغانستان بڕووخێنێت، بەڵام دوای نزیكەی 15 ساڵ بەسەر رووخانی رژێمی تاڵیباندا، هەر خودی ئەمریكا خۆی ناچار بووە بە رێگەی قەتەر دانوستاندن لەگەڵ بزووتنەوەی تاڵیبان بكات، لە عێراقیشدا لەگەڵ ئەوەی هەموو ئامانجی ئەوە بوو كە بە رووخانی رژێمی بەعس، سیاسەتی ئیحتوای دوولایەنەی عێراق و ئێران جێبەجێ بكات، كەچی دوای هەشت ساڵ لە رووخانی رژێمی بەعس، ئەمریكا هێزەكانی خۆی لە عێراق كێشایەوە و عێراقی لەسەر سینییەكی زێڕ بە بەلاش بۆ ئێران بەجێهێشت و لە ساڵی 2015ش رێككەوتنی ئەتۆمی لەگەڵ كۆماری ئیسلامی ئیمزا كرد، ئەو رێككەوتنەی كە چەند مانگێكە بە فەرمی ئیدارە ترەمپ لێی كشاوەتەوە و بە ئومێدە كە ئێران ناچار بكات، رێككەوتنێكی دیكەی لەگەڵ ئیمزا بكات. بەم هەنگاوەشی دیسان كێشەیەكی گەورەی بۆ خۆی و تەواوی دەوڵەتانی ناتۆ و یەكێتی ئەوروپا دروست كردووەو بەئاسانیش بۆی چارەسەر ناكرێت.
لەبەرامبەر ئەم هێزە سەرسوڕهێنەری ئەمریكا لە بوارەكانی (هێزی نەرم، هێزی بازرگانی، پڕۆگرامی تەكنەلۆژی، تەكنەلۆژیای سەربازی و چەكی ئەتۆمی)، دەبینین نەك هەر ئێران دەتوانێت تەحەددای نفووز و بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا بكات، بەڵكو دۆستێكی دێرێنی ئەمریكا (كە توركیایە) لەماوەی چەند ساڵی رابردوو نەك هەر توانیویەتی لەزۆر بواردا تەحەددای نفووز و بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا لە ناوچەكەدا بكات، بەڵكو زۆر جار توركیا بۆتە هۆكاری ئەوەی كە لێكترازان لە نێوان هاوپەیمانەكانی ئەمریكا دروست بكات و كاریگەری هاوپەیمانە نزیكەكانی ئەمریكا وەك ( سعودیە و ئیمارات) لە هاوكێشەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بێ ئاكام بكات، لەمەش خراپتر ئاراستەی نادروستی سیاسەتی ئەمریكا لەناوچەكە لە زۆر بواردا وایكردووە كە سیاسەتی ئەمریكا لەگەڵ سیاسەتی ئێراندا زیاتر هاوتەریب بێت، وەك لەگەڵ سیاسەتی هاوپەیمانەكانی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، هەر بۆ نموونە لەشەڕی دژی داعشدا، سیاسەتی ئێران و ئەمریكا هاوتەریب و هاو ئاراستە بوون، ئەمە لە كاتێكدا كە ئێران ئەندامی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی دژی داعش نەبوو، بەڵام زۆر دابڕانێك لە نێوان سیاسەتی توركیا و سیاسەتی ئەمریكا لەشەڕی دژی داعش دروست ببوو كە توركیا ئەندامێكی كاریگەری هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی شەڕی دژی داعش بوو. هەروەها لەسەر پرسی پێداگرتن لەسەر نەخشە تەقلیدییەكەی سایكس پیكۆ، یان پاراستنی یەكپارچەیی خاكی عێراق، دەبینین سیاسەتی ئەمریكا بە تەواوەتی لەگەڵ سیاسەتی ئێرانی و توركی یەكدەگرێتەوە، كە نە ئێران و نە توركیاش بڕوایان بە نەخشەی سایكس پیكۆ نییە، بەڵكو ئامانجیانە لەناو نەخشەی سایكس پیكۆدا ئامانجەكانی خۆیان جێبەجێ بكەن و بە ئاشكراش دەستتێوەردانەكانی ئێران بۆ تەواوی دەوڵەتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دەستتێوەردانەكانی توركیا بۆ سووریا و عێراق و وڵاتانی دیكەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باكووری ئەفریقیا دەبینین، لەبەرامبەریشدا خودی نەخشەی سایكس پیكۆ بۆتە ئەو بەڵایە بۆ سیاسەتی ئەمریكا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا كە بیرمەندان و توێژەران و دیپلۆماتكاران ناویان لێناوە: ( كۆتایی سەدەی ئەمریكا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و جیهانیشدا).
پرسیاری گرنگ لێرەدا ئەوەیە، ئایا ئەم ستافە تازەی ئیدارەی ترەمپ دەتوانن ئاراستەی سیاسەتی ئەمریكی لە دروستكردنی كێشە و ئاڵۆزی گەورەوە بگۆڕن بۆ چارەسەركردنی كێشە گەورە و ئاڵۆزەكان و گێڕانەوەی سەقامگیری بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و رێكخستنەوەی سیستمی جیهانی؟ وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارە دەشێت تەنیا رۆژنامەنووسێكی بیرمەندی وەك تۆماس فریدمان بیداتەوە كە دەڵێت: گۆڕانكارییەكانی جیهان بە ئاستێك خێرا بوون كە جلەوگیری ستوونیی گۆڕیوە بۆ هاوشانبوونی ئاسۆیی، رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ناوچەیەكی فرە كەلتوور و ئایین و نەتەوەیە، بەڵام ئەقڵییەتی حوكمڕانی و فرەیی و لێبوردەیی بوونی نییە، بۆ ئەوەی بتوانرێت لە ژینگەیەكی ئاڵۆزی وەك رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا جارێكی دیكە سەقامگیری دروست ببێتەوە، دەبێت دەسەڵاتێكی میلیتاری وەك عەبدولفەتاح سیسی لە میسر بوونی هەبێت، یان خودی ئەمریكا و رۆژئاوا ببنە مامان بۆ لەدایكبوونی ئەو دەوڵەتەی كە دەتوانێت لەسەر بنەمای ئەقڵیەتی فرەیی و لێبووردەیی حوكمڕانی ئەو ژینگە فرەئایینی و نەتەوەییە بكات، هەموو ئەم گۆڕانكارییانەش سێ فاكتەر تەحەكومی پێوەدەكات كە بریتین لە: (سیاسەتی بازاڕ، گۆڕانكارییەكانی كەشوهەوا، لەگەڵ یاسای مۆرس) .
عێراق وەك بازنەیەك بۆ پاراستنی
ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریكا و ئێران
لەدوای هەڵبژاردنەكانی ئایاری رابردوو و لە میانەی ئەو قسەو باس و دیبەیتانەی كە سیاسەتمەدار و چاودێرانی سیاسیی عەرەبی عێراق سەبارەت بە پێكهێنانی حكومەتی داهاتووی عێراق دەیكەن، خاڵێكی هاوبەش هەموو خاڵە جیاوازەكان پێكەوە كۆدەكاتەوە، ئەو خاڵە هاوبەشەش ئەوەیە كە «سەرۆك وەزیرانی داهاتووی عێراق لە سەرۆك كۆماری ئێران، بۆ ئێران گرنگترە»، لەبەرامبەر ئەمەشدا خاڵێكی دیكە جیاوازیەكانی دیكە كۆدەكاتەوە، ئەویش ئەوەیە «بونیادنانی حكومەتێكی بەهێز لە عێراقدا بەو مەرجەی هاوبەش و هاوپەیمانی راستەقینەی ئەمریكا بێت، هێندەی ئیسڕائیل بۆ بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا گرنگە.»
ئەوجا ئەگەر ئەم دوو خاڵە هاوبەشە لەسەر دیفاكتۆی پرۆسەی سیاسیی ئێستای عێراق تەرجەمە بكەین، ئەوا ماراسۆنەكانی هەردوو نوێنەری ئێران و ئەمریكا لە عێراقدا (دۆگلاس سلێمان و ماكگۆرگ) بە ئاشكرا عێراقمان وەك بازنەیەك بۆ ئاسایشی نەتەوەیی ئێران و ئەمریكا بۆ وێنا دەكات.
لێرەوە ئەگەر سەرنج لە بایەخی عێراق بۆ سەركەوتنی سزاكانی ئەمریكا بەسەر ئێراندا بدەین، ئەوا لە تێڕوانینی برێت ماكگۆرگ نوێنەری سەرۆكی ئەمریكا بۆ شەڕی دژی داعش و دۆگلاس سلێمان باڵێوزی ئەمریكا لە بەغدا، دەبینین كلیلی سەركەوتنی سزاكانی ئەمریكا بەسەر ئێراندا لە عێراقەوە سەرچاوە دەگرێت، هەر بۆیە ئەوان پێیانوایە ئەگەر حكومەتێك لە عێراقدا دروست ببێت و سەرۆك وەزیرانەكەی سیاسەتی ئەمریكا جێبەجێ بكات، ئەوا سزاكانی ئەمریكا بۆ سەر ئێران بە ئاستێك كاریگەری دەبێت كە ئێران ناچار دەكات مل بۆ دانوستاندن و رێككەوتنێكی تازە (بە مەرجی ئەمریكا) كە چ بكات، بۆ ئەمەش لایەنی ئەمریكی كە زۆر پشتگیری لە د.حەیدەر عەبادی دەكرد بۆ كاندیدكردنەوەی بۆ خولی دووەمی پۆستی سەرۆك وەزیرانی عێراق، تەنیا لەسەر ئەوەی وەك سەرۆك وەزیرانی عێراق رایگەیاند (عێراق پابەند دەبێت بە سزاكانی ئەمریكاوە لەسەر ئێران)، لە ماوەیەكی زۆر كورتدا هەردوو لیستی (فەتح و سائیرون بە سەرۆكایەتیی عامری و سەدر) جیا لەوەی لیستی (نەسریان بە سەرۆكایەتی عەبادی) لەبەر یەك هەڵوەشاند، لەمەش زیاتر ناچاریان كرد خۆی بكاتەوە بە حزبی دەعوەدا و خۆی بخاتەوە ژێر سێبەری مالیكی و حزبی دەعوە.
لەبەرامبەردا ئەگەر سەیری بایەخی حكومەتی عێراق بۆ كۆماری ئیسلامی ئێران بكەین، دەبینین، ئێران نەك هەر تەنیا كاریگەری بەسەر لایەنە شیعەكانەوە هەیە، بەڵكو ئەم كاریگەرییەی خۆی فراوانكردووە بۆ هەردوو پێكهاتەكەی دیكە كە ئەوانیش (سوننە و كورد)ن، هەر بۆ نموونە هەڵبژاردنی محەمەد حەلبوسی بۆ سەرۆكی پەرلەمانی عێراق وەك پشكی سوننە لە پرۆسەی سیاسیی عێراقدا، بە پشتگیری و پاڵپشتی هاوپەیمانی بینا بووە بە سەرۆكایەتی (هادی عامری و نوری مالیكی)، لەمەش زیاتر راستە حەلبوسی كەسێكی سوننەیە و پشكی سوننەی وەگرتووە، بەڵام لە ناوەندەكانی راگەیاندن وەك كاندیدی هاوپەیمانی بینا (تحالف البناء) ناو دەبرێت، ئەم سیناریۆیە هەتا ئێستا (تا 30/9/2018) لە پرۆسەی كاندیدكردنی سەرۆكۆمار وەك پشكی كورد لە پرۆسەی سیاسیی عێراقدا، لەم پرۆسەیەشدا ئاشكرایە ماكگۆرك دەیەوێت كێ سەرۆكی كۆماری داهاتووی عێراق بێت؟ بەڵام جیا لەوەی ئەم كاندیدە كوردە لەناو فراكسیۆنە كوردستانییەكاندا پەسەند نییە، لە هەمانكاتدا لەلایەن هاوپەیمانی بینا و بەشێكی زۆری هاوپەیمانی ئیسلاح و هاوپەیمانی میحوەری سوننەكانەوە رەتدەكرێتەوە، بیانووی هەموو لایەنەكانی شیعە و سوننە بۆ رەتكردنەوەی كاندیدەكەی ماكگۆرك ئەوەیە كە كاندیدە كوردەكە جێگەی رەزامەندیی هەموو فراكسیۆنە كوردستانییەكان نییە وەك كاندیدێكی هاوبەش، كە هەر ئەمەش كارتی كاندیدەكەی ماكگۆرگی سووتاندووە.
ئەگەر لەنێوان ئەم شەڕ و ململانێ توندەی ئێران و ئەمریكاوە، سەیری پرۆسەكانی پێكهێنانی حكومەت و هەڵبژاردنی سەرۆك كۆمار و سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەران بكەین، لەم چوارچێوەیەدا شێوازی مامەڵەكردنی لایەنی كوردستانی بەتایبەتی پارتی دیموكراتی كوردستان لە چوارچێوەی رێنمایی و راسپاردەكانی بارزانیدا، ئەوا دەبینین، رێنمایی و راسپاردەكانی بارزانی بۆ شاندی پارتی دیموكراتی كوردستان لە دانوستاندنەكانی ناو پرۆسەی سیاسیی ئێستای عێراق، جیا لەوەی بەشێوەیەكی مەزندە بۆ نەكراو پارسەنگ و شكۆی بۆ پێگەی كوردستان لە پرۆسەی سیاسیی عێراقدا گێڕاوەتەوە، لە هەمانكاتدا ئەم هەڵوێستەی كوردستان لە چوارچێوەی رێنمایی و راسپاردەكانی بارزانی، پەیامێكی دیپلۆماتیی زۆر گرنگیشە بۆ هەموو ئەو لایەنانەی لەكاتی پرۆسەی ریفراندۆمدا لە دژی كوردستان هاوئاواز و هاودەنگ بوون، هەر بۆیە لەم ئاراستەیەدا، شاندی پارتی دیموكراتی كوردستان و هەموو ئەو لایەنانەشی لەگەڵ سیاسەتی پارتیدا یەك دەگرنەوە، وەك لایەنە عەرەبییەكان خۆیان باسی دەكەن، بەمجۆرە مامەڵەیان لەگەڵ پرۆسەی سیاسیی ئێستای عێراق كردووە:
1- پارتی دیموكراتی كوردستان وەك لایەنێكی سەرەكی لە نوێنەرایەتیكردنی كورد لە پرۆسەی سیاسیدا كە خاوەنی 25 كورسیی پەرلەمانە، بەردەوام لە هەردوو میحوەرەكە هەوڵیانداوە كە هەڵوێستی پارتی وەك فاكتەرێكی یەكلاكەرەوە بۆ پێكهێنانی حكومەتی داهاتووی عێراق بەكاربهێنن، بەڵام وەك بەها ئەعرەجی سەركردە لە تەیاری سەدر و لیسیتی ئیسلاح لە بەرنامەیەكدا راشكاوانە ئاماژەی پێكرد، لایەنی كوردستانی بەتایبەتیش سەرۆك مسعود بارزانی بەیەك مەودا لە هەردوو لیستی ( ئیسلاح و بینا) راوەستاوە و نابنە فاكتەرێك بۆ سەركەوتنی ئیسلاح بە سەر بینا، یان بە پێچەوانەوە، بەڵكو ئەوان چاوەڕێی ئەوە دەكەن، ئەم دوو هاوپەیمانیە فراكسیۆنێكی گەورە پێكبهێنن و پاشان كوردستان لە چوارچێوەی ئەو بەرنامەیەی هەیەتی، دانوستاندن لەگەڵ فراكسیۆنە گەورەكە دەكات و پشتگیریی ئەو فراكسیۆنە دەكات، بەڵام نابێتە بەشێك لە فراكسیۆنی گەورە.
ئەگەر سەرنج لەم هەڵوێستە بدەین كە عەرەبەكان خۆیان باسی دەكەن و خۆیان گەواهی ئەوە دەدەن كە بەم هەڵوێستە نەك هەر كورد بۆتەوە بە تۆپی قەپانەكە، بەڵكو ئێستا خۆی قەپانەكەیە، ئەوا دەگەینە ئەو راستییەی كە راسپاردە و رێنماییەكانی بارزانی ئەو راستییە بۆ هەموو لایەك ئاشكرا دەكات كە جیا لەوەی هەردوو میحوەرەكە بۆ كوردستان هیچ جیاوازیەكی نییە، لە هەمانكاتدا ئەوانەشی تا دوێنێ بۆ دژایەتی ریفراندۆمی كوردستان هاوهەڵوێست بوون، ئێستا هیچ پێویست نییە كورد پشتگیریی هیچ لایەكیان بكات.
2- برێت ماكگۆرگ كە بە زۆری زۆرداری و بە فێڵكردن لە پەرلەمانتارە تازەكان، دەیویست فراكسیونێكی گەورە بە ناوی ئیسلاح لە هاوپەیمانییەكانی سائیرون و نەسر و حیكمە و لایەنەكانی سوننە دروست بكات، هات بە كۆكردنەوەی ئیمزای سەرۆك فراكسیۆنەكان، فراكسیۆنێكی گەورەی نزیكەی 180 كورسی راگەیاند و عەبادیشی وەك تاكە كاندید ناساند، بەڵام ئەم راگەیاندنە بەوجۆرە بوو، هەر بۆ نموونە كە ئیمزاكەی حەیدەر عەبادی نوێنەرایەتی 43 پەلەمانتار دەكات، بەڵام دەركەوت لیستی نەسر بە سەرۆكایەتی عەبادی تەنیا شەش حەوت پەرلەمانتار پشتگیری لێ دەكات، هەر بۆیە كە چوونە ناو كۆبوونەوەی پەرلەمان و پاش ئەوەی هاوپەیمانیی بینا لە كۆبوونەوەكە كشانەوە، ئەوە بوو، رێژەی پەرلەمانتارانی ئامادەبوو بەشی ئەوەی نەكرد كە سەرۆكی پەرلەمانیش هەڵبژێرن، ئەمەش وەڵامدانەوەیەكی توند بوو بەوەی فراكسیۆنە گەورەكەی ماكگۆرك فەشەلی هێنا. لەسەر مامەڵەی شاندی كوردستان لەگەڵ ئەم فراكسیۆنە ماكگۆرك دیسان لایەنی كوردستانی ئەوەی پێ راگەیاندبوون، ئێوە فراكسیۆنە گەورەكەی خۆتان پێكبهێنن، ئێمەش پشتگیریتان دەكەین، هەر بۆیە بەم هەڵوێستە و دوای ئەوەی ئەو فراكسێۆنە شكستی هێنا، تەنیا پێگە و شكۆی شاندی كوردستان لە پرۆسەكەدا بە نەگۆڕی مایەوە و ئەوانەی دوای قسەكانی ماكگۆرگ كەوتبوون شكستیان هێناو سەرەنجامیش لیستی سائیرون بە سەرۆكایەتی سەدر لە لیستی بینا بە سەرۆكایەتی هادی عامری نزیك بووەوە.
ئاماژەكردنمان بە ئاستی ئاڵۆزیی پرۆسەی سیاسیی ئێستای عێراق و هەڵوێستی لۆژیكانەی شاندی كوردستان لەچوارچێوەی راسپاردە و رێنمایەكانی بارزانی، جەختكردنەوەیە لەسەر دووربینی و لۆژیكی بارزانی بۆ ئایندەی پرۆسەی سیاسی لە عێراقدا، كە دەزانێت پرۆسەی سیاسی لە عێراقدا بەهەر ئاراستەیەكدا بڕوات، نابێ كوردستان ببێتە لایەنگری لایەك دژی لایەكی دیكە و، ئەركی سەرەكیی لایەنی كوردستانی ئەوەیە كار لەسەر ئەو بەرنامەیەی خۆی بكات كە بۆ بەشداری لە پرۆسەی سیاسی عێراقدا دایڕشتووە، و هەر لایەنێك یان میحوەرێك توانی ببێتە حكومەت و دەسەڵاتدار لە عێراقدا ئەوا كورد ناچارە مامەڵەی لەگەڵ بكات و هەوڵبدات كە بەرنامەكەی خۆی جێبەجێ بكات، ئەم ئاراستەیەی شاندی كوردستان كە بۆ بەرژەوەندیی مافەكانی خەڵكی كوردستان، لەگەڵ دۆست و دوژمن بە راستی دەزانن و دەستخۆشی لێدەكەن، بەڵام پرۆسەی سیاسی لە عێراقدا بەهەر ئاراستەیەك یەكلایی ببێتەوە، ناتوانێت حكومەتێك دروست بكات كە لە خزمەتی عێراقییەكاندا بێت و ئەو حكومەتە بێت كە ئامادەباشی تێدا بێت لە چوارچێوەی دەستووردا كێشەكانی نێوان كوردستان و بەغدا چارەسەر بكات، بەپێچەوانەوە ئەگەر حكومەتێك بە ئاراستەی خواستەكانی ئەمریكا لە عێراقدا پێكبێت وەك ئەوەی ماكگۆرك و دۆگلاس سلێمان نەخشەڕێگەی بۆ دادەڕێژن، ئەوا لایەنەكانی دیكە بەتایبەتی هاوپەیمانی بینا بە سەرۆكایەتی هادی عامری بە ئاشكرا و بێ شاردنەوە گوتوویانە: « ئێمە لەماوەی دوو مانگدا ئەو حكومەتە دەڕووخێنین»، لەبەرامبەردا خۆ ئەگەر حكومەتێكیش بە ئاراستەی میحوەرەكەی دیكە (ئێرانی) پێكبهێنرێت، ئەوا دیسان ئەمریكا دەستەوەستان نابێت و لانیكەم گوشارێكی زۆری دەخاتە سەر و هیچ دوور نییە هەمان سزاكانی ئێرانی لەسەر دووبارە بكاتەوە، لەم حاڵەتەدا لەوانەیە تەمەنی ئەم حكومەتە ئەگەر زۆر كورتیش نەبێت، بەڵام ناتوانێت حكومەتی پێشكەشكردنی خزمەتگوزاری و چارەسەركردنی كێشەكانی نێوان كوردستان و بەغدا بێت، بۆیە ئەم حكومەتەش لەبری ئەوەی كێشەكانی عێراق چارەسەر بكات، ئاڵۆزتریان دەكات و، زەمینە خۆش دەكات بۆ ئەوەی عێراق بە یەكجارەكی كۆتایی بێت، پێش ئەوەی شەڕ و ململانێی ئێران و ئەمریكا بەتەواوەتی كۆتاییان بێت.